Технологик лидерлык: заманча производствога инновацион чишелешләр кертү
2025 елда Татарстанда сәнәгать җитештерүе индексы 110% ка якын тәшкил итте. 6 трлн сумнан артык продукция төяп җибәрелгән. Рөстәм Миңнеханов:
«Без 5 триллион турында хыялландык, бүген 6га киттек, әмма безнең хыял 10 булырга тиеш... без Россия дәүләте өчен эре салым түләүче, һәм безнең амбицияләр булырга тиеш, без бер урында торырга тиеш түгел".
Эшкәртү производстволары өлеше 80% ка җитте. Олег Коробченко химик матдәләр һәм дарулар, шулай ук электротехник җиһазлар җитештерүнең артуын билгеләп үтте. Иң яхшы күрсәткечләр - «Алабуга» МИЗ. Татарстан Республикасы сәнәгать һәм сәүдә министры шулай ук эшләнмәләргә инвестицияләрне стимуллаштырырга кирәклеген әйтте:
«Предприятиеләрне НИОКРга салымнардан азат итәргә кирәк. Сәнәгатьчеләр фәнни эшләнмәләргә никадәр күбрәк акча кертсәләр, җитештерүләр шулкадәр технологик һәм табышлырак булачак».
Фәнни тикшеренүләргә һәм эшләнмәләргә эчке чыгымнар күләме ике тапкырга диярлек арткан. Мисал итеп КАМАЗның фәнни-техник үзәген, Татнефть кластерын, КНИТУ-КАИның аддитив технологияләрен һәм башкаларны билгеләп үттеләр.
Сәнәгатьтә технологик лидерлык өчен республикада ниләр эшләнә?
2026 елда ТАНЕКОда нефтьне беренчел эшкәртү җайланмасын модернизацияләү, автомобиль пропан-бутаны җитештерүне оештыру планлаштырыла. Нефть-газ химиясе өчен төп проектлар: «Параксилол-ТФК-ПЭТФ», шулай ук үтә югары молекуляр полиэтилен. Аларны сату базарга 1 млн тонна терефталь кислотасы һәм 450 мең тонна полиэфир продукциясе бирәчәк.
Бу илнең текстиль, автомобиль, төзелеш һәм азык-төлек сәнәгате ихтыяҗларын тулысынча каплаячак.
ЭП-600 проектына Сибур инвестицияләре полистирол чылбыры җитештерүне үстерүгә, катализатор фабрикасы, шулай ук полиэтиленның яңа маркаларын булдыруга юнәлдерелгән. СИБУР республикага инвестицияләрнең югары темпын саклый: 2028 елга кадәр Татарстанда активларга кертемнәрнең гомуми күләме якынча 600+ млрд сум тәшкил итәчәк, шуларның 350 млрд сумы инде кертелгән. 2025 елда инвестицияләр 148 млрд сумга җитте (2024 елга карата +56%). Үсешнең төп факторы - Түбән Камадагы этилен комплексының проект параметрларына этаплап чыгару, шулай ук Казанда полиэтилен буенча куәтләрне киңәйтү, гамәлдәге производстволарның эш белән тәэмин ителешен һәм тотрыклылыгын арттыру. ЭП-600 егәрлегенең якынча 20% «Казаноргсинтез»ка туры килә, хәзер 250 км озынлыктагы Түбән Кама – Казан этилен үткәргече төзелә. Бу елның бурычлары:
- ПЭТФ һәм "Аммоний 2" бөтен чылбыры заводын төзи башларга.
- СИБУРНЫҢ НИОКР-үзәген төзеп бетерергә;
- «КЗСК» һәм «КЗСК-Силикон» базасында сәнәгать паркы булдырырга.
2026 елга машина төзелеше өчен төп бурычлар:
- роботлаштыру тыгызлыгына ирешү - 10 мең хезмәткәргә 70 берәмлек;
- НПЦ БАС төзелешен тәмамларга һәм резидентларны җәлеп итәргә;
- автомобильләр, самолетлар, вертолетлар һәм башка техника җитештерүне арттырырга.