Талия Миңнуллина «Энергопром» форумында түгәрәк өстәлдә чыгыш ясады

2026 елның 1 апреле, чәршәмбе

«Энергопром» форумы кысаларында «Сетевая компания» АҖ белән түгәрәк өстәл Татарстан Республикасының инвестицион үсеш агентлыгы катнашында узды. Анда Агентлык җитәкчесе Талия Миңнуллина чыгыш ясады.

"Без фикер алышырга тиешле төп мәсьәлә: бездә яңа проектлар өчен энергия бармы һәм ул бизнеска нинди бәядән эләгә? Без күзәткән вәзгыять җитди борчылу тудыра. Хәзерге шартларда электр челтәрләренә тоташу бәясе һәм киловатт-сәгатенә бәя инвестицион карарлар кабул иткәндә хәлиткеч факторга әйләнде", - дип башлады ул үзенең чыгышын.

Агентлык җитәкчесе докладының темасы: "Инвестицион картаның бер өлеше буларак Татарстан Республикасының энергетика секторы. Торышы һәм перспективалары". Талия Миңнуллина инвестиция проектларын гамәлгә ашырганда республиканың энергетика өлкәсендәге төп бурычларын билгеләде һәм тариф йөкләнешен гомумән киметмичә ничек киметергә дигән киңәшләр бирде. Ул шулай ук Татарстанның энергия нәтиҗәлелеген үстерү өчен өстенлекле юнәлешләрне атады.

Киңәшләр: тариф йөкләнешен гомуми киметмичә ничек киметергә

Талия Миңнуллина: "Нәрсә эшләп була? Тарифларның гомуми кимүе энергия системасының ышанычлылыгына янаулардан башка мөмкин түгел. Шуңа күрә нокталы механизмнар тәкъдим итәбез".

• МИЗ резидентлары өчен индивидуаль тариф килешүләре: «тапшыруның үзкыйммәте плюс 5% рентабельлек» формуласы аша максатчан проектлар өчен 15-25% ка кимү.

• Бүленгән генерацияне үстерү: үз чыганакларын ташламалы тоташтыру, челтәрләргә бәйлелекне киметү исәбенә 20-40% ка киметү.

• Энергосервис контрактлары: ирешелгән экономиядән түләп, шәхси компанияләрне җәлеп итү, тарифлар үсешеннән башка 10-20% ка киметү.

• Елына 50 ГВт·сәгатьтән артык эре кулланучылар өчен пилот режимында генераторлар белән турыдан-туры килешүләр: арадашчыларны төшереп калдыру исәбенә 5-10% ка киметү.

• Техник карарлар аудитын кертү һәм монополиягә каршы контроль: челтәр оешмалары сметаларына бәйсез экспертиза, материалларга һәм комплектлаучы детальләргә бәяләр мониторингы, тарифларның нигезлелеген ФАС-контрольдә тоту.

Татарстан Республикасының энергия нәтиҗәлелеген үстерү өчен өстенлекле юнәлешләр

Беренчесе: мәгълүматларны эшкәртү үзәкләре һәм санлы инфраструктура. Ихтыяҗ - 256 МВт тан артык куәт, ихтыяҗ үсеше елына 20-30%. Потенциаль партнерлар: Масдар, ACWA Рower. Формат: ДХП аклану гарантиясе белән.

Икенчесе: нефть химиясендә энергия нәтиҗәлелеге. ТЭЦны модернизацияләү, иярчен нефть газын утильләштерү, когенерация. Партнерлар: TAQA, Согуд Гарәбстаны инжиниринг компанияләре. Формат: экономия бүленеше белән энергосервис контрактлары.

Өченчесе: яшел водородның пилот проектлары экспортны диверсификацияләү, климат шартларын үтәү. Партнерлар: NEOM Green Hydrogen, Масдар. Формат: ЕАИХка һәм Азиягә экспорт юнәлешле уртак предприятие.

Тәкъдим ителә торган стратегияләр:

• Тарифларны массакүләм киметүгә омтылмаска, өстенлекле проектларга: МИЗ, ЦОД, экспортка юнәлтелгән производстволарга ярдәм итүнең нокталы механизмнарын кертергә.

• Технологик локализациягә һәм югары өстәлгән бәяле проектларга игътибар итегез, анда тариф — конкурентлыкка сәләтлелекнең бердәнбер факторы түгел.

• Якын Көнчыгыш капиталын турыдан-туры бюджет финанславыннан башка җәлеп итү өчен ДХП һәм энергосервис контрактлары институтларын файдаланырга.

• Регулятор киртәләре түбәнрәк, ә демонстрацион эффект югарырак булган цифрлаштыру, энергия нәтиҗәлелеге һәм бүленгән генерация өлкәсендәге пилот проектлардан башларга. Якын Көнчыгышның эре уенчылары өчен керү потенциалы - проектка 4-25 млрд сум, бу аларның портфельләренең 0,1-0,3% туры килә.

Талия Миңнуллина: "Әйдәгез дөреслекнең күзенә карыйк. Без җитди чакырулар белән очраштык. Дүрт туктатылган проект, гомуми күләме 2 265 млн сум тормышка ашырылмаган инвестицияләр. Бу булдырылмаган эш урыннары һәм бюджетка кермәгән салымнар. Ләкин! Әлеге проблемаларга карамастан, Татарстанның зур потенциалы бар. Якын Көнчыгыш илләре белән партнерлык, энергия сервисы контрактларын һәм бүленгән генерацияне кертү — болар барысы да 2026 елда ук эшләтеп җибәрергә мөмкин булган реаль инструментлар. Эшләргә вакыт - хәзер. Инфраструктура һәм социаль инициативалар белән коммерция проектларының теләктәшлек күрсәтүе генә куркынычларны киметә һәм партнерлыкның тотрыклылыгын арттыра. Татарстанның бу трансформациядә лидер булу өчен барлык кирәкле компетенцияләре бар".